การสูญเสียวัตถุดิบแบ่งออกเป็นสองประเภท:
- การสูญเสียที่รวมอยู่ในสูตรการผลิต (Formula Loss)
- การสูญเสียที่ไม่รวมอยู่ในสูตรการผลิต (Non-Formula Loss)
1. การสูญเสียที่รวมอยู่ในสูตรการผลิต (Formula Loss)
- ปริมาณการสูญเสียได้ถูกรวมอยู่ในสูตรการผลิตที่ได้รับอนุมัติแล้ว
- ไม่จำเป็นต้องปรับบัญชีแยกต่างหาก เนื่องจากการสูญเสียจะถูกหักโดยอัตโนมัติพร้อมกับการผ่านด่านศุลกากรหรือการรายงานผ่าน Report-V
- อย่างไรก็ตาม เนื่องจากเศษวัสดุยังคงอยู่ในประเทศไทย หากมีมูลค่าในเชิงพาณิชย์จะต้องดำเนินการอย่างใดอย่างหนึ่งดังต่อไปนี้:
- ส่งออกออกนอกประเทศ หรือ
- จำหน่ายภายในประเทศ โดยต้องชำระภาษีตามสภาพของเศษวัสดุก่อน.
2. การสูญเสียที่ไม่รวมอยู่ในสูตรการผลิต (Non-Formula Loss)
- ปริมาณการสูญเสียไม่ได้ถูกรวมอยู่ในสูตรการผลิต
- ต้องเก็บแยกต่างหากและห้ามผสมกับการสูญเสียตามสูตร
- บริษัทจะต้องดำเนินการอย่างใดอย่างหนึ่งดังต่อไปนี้:
- ส่งออกของสูญเสียออกนอกประเทศ หรือ
- ยื่นขออนุมัติการทำลาย โดยหลังจากทำลายแล้ว ต้องชำระภาษีตามสภาพของเศษวัสดุ จากนั้นจึงสามารถปรับปรุงบัญชีได้
การคำนวณภาษีสำหรับการสูญเสียที่มีมูลค่าทางการค้า
ในกรณีที่บริษัท A ซื้อวัตถุดิบจากบริษัท B ซึ่งได้รับส่งเสริมการลงทุนจาก BOI และปรับบัญชีวัตถุดิบรายเดือนผ่านรายงาน Report-V หากทั้งการสูญเสียตามสูตรและการสูญเสียที่ไม่รวมอยู่ในสูตรมีมูลค่าทางการค้า จะต้องชำระภาษีตาม สภาพของเศษวัสดุ.
BOI แจ้งกรมศุลกากรเพื่อทำการตรวจสอบและประเมินอากร ตัวอย่าง:
- เศษอะลูมิเนียม: 1,000 กิโลกรัม
- มูลค่าประเมิน: 80 บาท/กิโลกรัม
- อัตราอากรนำเข้า: 0%
- ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) ใช้เฉพาะ: 1,000 × 80 × 7% = 5,600 บาท
เอกสารที่ได้รับอนุมัติจาก BOI สูญหาย (หลังจาก 2–3 ปี)
ในกรณีที่สิทธิ์การส่งออกเศษวัสดุและการปรับบัญชีถูกโอนให้ผู้ขาย แต่เอกสารที่ได้รับอนุมัติจาก BOI (ประทับตราครุฑแดง) ไม่ถูกใช้งานและต่อมาสูญหาย:
- BOI สามารถออกเอกสารใหม่ได้หรือไม่?
ได้ โดย IC สามารถออก Report-V ฉบับใหม่ได้ ภายใต้เงื่อนไขดังต่อไปนี้:- ผู้ขายต้องแจ้งความเอกสารสูญหาย
- นำใบแจ้งความส่งให้บริษัทผู้โอน เพื่อดำเนินการขอออกเอกสารใหม่ผ่าน IC
- ผู้ขายยังสามารถปรับบัญชีได้หลังจากเกือบ 3 ปีหรือไม่? โดยปกติ ใบส่งออกและ Report-V ต้องใช้ภายใน 1 ปีนับจากวันที่ส่งออกหรือวันที่ออกเอกสาร สามารถขยายเวลาเพิ่มได้อีกสูงสุด 1 ปี สำหรับเหตุผลที่สมเหตุสมผล ตามประกาศ BOI ฉบับที่ P.3/2556
กรณีพิเศษ: การโอนสิทธิ์ในการปรับบัญชีเศษวัสดุ
ในกรณีที่บริษัท A ยื่นขอปรับบัญชีเศษวัสดุต่อ BOI และโอนสิทธิ์ในการปรับบัญชีให้กับบริษัท B:
- เอกสารการโอนไม่มีหมายเลขหรือลงวันที่ ทำให้ไม่สามารถตรวจสอบได้ว่าผ่านเกินกำหนด 1 ปีหรือไม่
- ดังนั้นจึงถือว่าบริษัท B ยังสามารถปรับบัญชีได้
- อย่างไรก็ตาม หากเอกสารสูญหาย BOI จะไม่สามารถตรวจสอบได้ว่าเอกสารถูกใช้งานไปแล้วหรือไม่ ซึ่งทำให้เกิดความเสี่ยงในการใช้งานซ้ำ
- BOI ยังไม่มีแนวทางที่ชัดเจนสำหรับกรณีนี้ จึงแนะนำให้ปรึกษากับเจ้าหน้าที่โครงการของ BOI
การจำหน่ายเศษวัสดุในประเทศที่นำเข้าภายใต้สิทธิประโยชน์ BOI
บริษัทสามารถจำหน่ายเศษวัสดุในประเทศได้ แต่ขั้นตอนจะแตกต่างกันตามประเภทของการสูญเสีย:
การสูญเสียตามสูตรการผลิต
- ยื่นขอชำระภาษีตามสภาพของเศษวัสดุ
- ต้องชำระภาษีเต็มจำนวนก่อนการจำหน่าย
- ไม่จำเป็นต้องปรับบัญชีเพิ่มเติม
การสูญเสียที่ไม่รวมอยู่ในสูตรการผลิต
- ยื่นขออนุมัติทำลาย
- ทำลายเศษวัสดุตามวิธีที่ได้รับอนุมัติ
- เจ้าหน้าที่ตรวจสอบที่ได้รับอนุญาตจาก BOI ต้องตรวจสอบการทำลายและออกใบรับรอง
- ยื่นขอชำระภาษีและปรับบัญชี
- ต้องชำระภาษีเต็มจำนวนก่อนการจำหน่าย
- ส่งเอกสารการอนุมัติและการชำระภาษีเพื่อตัดปรับบัญชี
เศษวัสดุเพื่อรีไซเคิล
- หากมีการรีไซเคิลภายในโรงงาน ไม่จำเป็นต้องได้รับการอนุมัติจาก BOI
- หากส่งเศษวัสดุออกนอกโรงงานเพื่อรีไซเคิล จำเป็นต้องได้รับการอนุมัติจาก BOI ตามมาตรา 36
การจำหน่ายก่อนชำระภาษี (ปัญหาการเก็บรักษา)
การจำหน่ายเศษวัสดุการสูญเสียตามสูตรก่อนชำระภาษีไม่อนุญาต หากพื้นที่เก็บรักษามีจำกัด บริษัทสามารถยื่นขออนุมัติการเก็บนอกสถานที่ได้ตามประกาศ BOI ฉบับที่ P.3/2556
การส่งออกเศษวัสดุการสูญเสียตามสูตร
- จำเป็นต้องได้รับการอนุมัติจาก BOI ก่อนการส่งออก
- เมื่อมีการส่งออก ภาระภาษีสำหรับวัตถุดิบที่นำเข้าจะถูกยกเลิก
- ขั้นตอนการส่งออกควรประสานงานโดยตรงกับกรมศุลกากร
การขออนุมัติทำลายซ้ำ
- หากเศษวัสดุประเภทเดียวกันถูกทำลายโดยใช้วิธีที่ได้รับอนุมัติเดิม ไม่จำเป็นต้องขออนุมัติทำลายใหม่.
- ปริมาณที่ระบุในใบอนุมัติเดิมมีไว้เพื่อการอ้างอิงเท่านั้น
- การทำลายต้องเป็นไปตามคำสั่งของกรมสรรพากร ที่ ป.79/2541 และกฎหมายหรือระเบียบที่เกี่ยวข้องอื่น ๆ
สินค้าสำเร็จรูปที่ไม่สามารถจำหน่ายได้
- สินค้าสำเร็จรูปที่ไม่สามารถจำหน่ายได้ ถือเป็น ส่วนสูญเสียนอกสูตร
- ต้องยื่นขออนุมัติการทำลาย
- การทำลายต้องได้รับการตรวจสอบและรับรอง
- ใบรับรองของผู้ตรวจสอบใช้สำหรับปรับปรุงบัญชีวัตถุดิบ
ข้อชี้แจงที่สำคัญ
- ส่วนสูญเสียตามสูตรต้องจัดเก็บแยกจากส่วนสูญเสียนอกสูตร
- ส่วนสูญเสียตามสูตร ไม่จำเป็นต้องทำลายหรือให้ผู้ตรวจสอบรับรอง
- ส่วนสูญเสียนอกสูตรต้องได้รับการตรวจสอบ การทำลาย และการปรับปรุงบัญชี
วิธีการทำลายที่ได้รับอนุมัติ
วิธีการขึ้นอยู่กับประเภทของเศษวัสดุ เช่น:
- การตัด การบด การย่อย และการหลอม
- การเผาทำลาย หรือการว่าจ้างบริษัทกำจัดของเสียที่ได้รับอนุญาต
การพ่นสีชิ้นส่วนโลหะที่ชำรุด ไม่ถือว่าเป็นการทำลาย
พลาสติกและวัสดุผสม
- การเผาทำลายและการฝังกลบอาจได้รับการอนุมัติ ขึ้นอยู่กับประเภทของวัสดุ
- หากเศษวัสดุมีศักยภาพในการนำกลับมารีไซเคิลได้ BOI อาจกำหนดให้ต้องทำลายทางกายภาพและชำระภาษีแทน
- อาจต้องขออนุมัติเพิ่มเติม หากวิธีการทำลายที่มีอยู่ไม่ครอบคลุมเศษวัสดุทุกประเภท
ตัวอย่างคำจำกัดความของส่วนสูญเสียนอกสูตร
ความสูญเสียที่เกิดขึ้นเป็นครั้งคราวและไม่สามารถคาดการณ์ได้ (เช่น ฟองอากาศระหว่างการเคลือบกาว) จัดเป็น ส่วนสูญเสียนอกสูตร และต้องปฏิบัติตามขั้นตอนการทำลาย/ส่งออก/บริจาค
ระยะเวลาดำเนินการสำหรับการทำลายครั้งแรก
- การอนุมัติจาก BOI: ประมาณ 3–4 สัปดาห์
- การตรวจสอบ การทำลาย การชำระภาษี และการปรับปรุงบัญชี: รวมประมาณ 3 เดือน
- ความถี่สามารถปรับได้ตามความจุในการจัดเก็บและความเร่งด่วน